In opdracht van het Capaciteitsorgaan voerde onderzoeksbureau Nivel in 2025 een analyse uit op afgeronde ramingen van het Capaciteitsorgaan in eerdere jaren. Het ramingsmodel dat ten grondslag ligt aan de ramingen is van het Capaciteitsorgaan en Nivel samen. Het onderzoek heeft daarmee het karakter van een zelfevaluatie.

Het ramingsmodel kent ongeveer 50 parameters die betrekking hebben op de omvang van het aanbod en de vraag naar een beroepsgroep. Het Capaciteitsorgaan verricht daarmee een raming voor 80 beroepen in de zorg. Op basis van die raming komt het Capaciteitsorgaan tot een instroomadvies voor de initiële of vervolgopleiding van dat beroep. De raming wordt na drie jaar vernieuwd.

Wat heeft het Nivel onderzocht?
Het Nivel heeft een analyse uitgevoerd op zes van de 50 parameters voor zeven van de 80 beroepen. Het gaat om de ramingen voor huisartsen, SEH-artsen, chirurgen, jeugdartsen, GZ-psychologen, tandartsen en mondhygiënisten. Daarbij is nagegaan of met het bestaande ramingsmodel de waarden bij de volgende raming overeenkomen met wat drie jaar daarvoor werd verwacht en waar eventuele afwijkingen mee hebben te maken. Het Nivel heeft ramingen onderzocht die hebben plaatsgevonden in respectievelijk de jaren 2013, 2016 en 2019.

Wat heeft het NIvel gevonden?
Van de zeven onderzochte beroepen komen voor de huisartsen de waarden voor vraag en aanbod drie jaar later het meest overeen met de verwachtingen. Voor de andere beroepen is een grotere afwijking gevonden zonder dat er sprake was van systematische over- en onderschattingen. Voor de afwijkingen zijn verschillende redenen, zoals veranderde definities, beleidsrijke trends en onzekerheid en complexiteit.

Wat kan het Capaciteitsorgaan hier van leren?
Het onderzoek bevestigt dat het goed is een raming na 3 jaar opnieuw uit te voeren. Dat geeft de mogelijkheid tot aansluiten bij actuele ontwikkelingen en bijsturing.

In nieuwe ramingen wil het Capaciteitsorgaan meer systematisch gaan terugkijken op eerdere ramingen. Daarbij wil het Capaciteitsorgaan terugkijken op een langere termijn dan 3 jaar en rekening houden met complexe relaties. Omdat ramingen van het Capaciteitsorgaan gaan over inschattingen op de lange termijn, is het van belang om verder terug te kijken dan 3 jaar. Bij het terugkijken zal worden aangesloten bij het voornemen van het Capaciteitsorgaan om in nieuwe ramingen meer rekening te houden met de complexiteit van het zorgsysteem en de samenhang tussen inzet van beroepen. Dat vraagt om meer inzicht in ook indirecte en non-lineaire relaties en de integrale functiemix.

Het rapport van het Nivel vind je hier.

Voor vragen over dit onderzoek kun je contact opnemen met dr. Cisca Joldersma: c.joldersma@capaciteitsorgaan.nl